Tagi

Śląsk historia Górny Śląsk prawo sztuka religia kościół architektura kultura Opole zabytki polityka Polska socjologia psychologia malarstwo Katowice muzeum pedagogika policja fotografia zarządzanie dzieje literatura administracja ekonomia kobieta szkoła archeologia język Żydzi miasto średniowiecze budownictwo media wojna prasa Wrocław Niemcy społeczeństwo edukacja Gliwice starożytność Racibórz językoznawstwo katalog etnologia marketing Bytom filozofia dziennikarstwo dzieci wojsko parafia film wykopaliska dziecko XIX w. etnografia Rzym Europa kolekcja przyroda geografia Rosja komunikacja rodzina wychowanie Cieszyn słownik grafika ekologia Kraków Śląsk Cieszyński śmierć wystawa nauczyciel rozwój ksiądz nauka muzyka semen antyk przemysł biografia Częstochowa technika Czechy urbanistyka Łódź terapia klasztor człowiek biblia plebiscyt Ukraina kresy górnictwo ochrona reklama medycyna liturgia tradycja Grecja internet BEZPIECZEŃSTWO kult II RP literaturoznawstwo młodzież badania teatr pocztówki choroba Judaica Zaolzie sąd poezja ustrój teoria szkolnictwo region biznes skarby kino wspomnienia turystyka etyka synagoga planowanie antropologia proza krajobraz proces folklor rzeźba Nysa PRL Poznań życie kopalnia zakon przestępstwo usługi Unia Europejska emigracja dziedzictwo telewizja niepełnosprawność teologia państwo Śląsk Opolski Bóg Bizancjum przestrzeń zdrowie radio władza Warszawa szlachta samorząd nauczanie las rysunek kulturoznawstwo oświata kościoły Bielsko-Biała Sosnowiec dwór wizerunek II wojna światowa biskup przedsiębiorstwo miasta samorząd terytorialny praca pamięć cystersi transport więzienie dydaktyka prawosławie tożsamość przestępczość uczeń Litwa finanse historia kultury matematyka informacja fizyka obóz Opolszczyzna plastyka UE logistyka gwara sport naród ciało Rudy lwów pałac rozwój przestrzenny gender Konstytucja kultura łużycka energetyka hagiografia cenzura opieka ekonomika Księstwo Opolskie rewitalizacja filologia książka historia sztuki demografia reportaż dyskurs słowianie katastrofa pielgrzymka sztuka nieprofesjonalna Pszczyna Chorzów duchowieństwo środowisko Zabrze język niemiecki wiara cesarz Białoruś archiwalia resocjalizacja technologia logika demokracja Zagłębie Dąbrowskie Kaszuby podróże stara fotografia gospodarka język polski prawo karne legenda Góra Św. Anny powieść islam mechanika Monachium Świdnica Francja Prezydent rynek sentencje barok Strzelce Opolskie narodowość księga kryminalistyka wolność Dominikanie Pomorze studia miejskie reprint kulinaria inzynieria neolit stres gazeta procesy zamek slawistyka integracja łacina Wielkopolska kolej kartografia regionalizm Żyd polszczyzna modernizm Cesarstwo Rzymskie diecezja historiografia hutnictwo Galicja USA dom sanacja atlas mapa geologia powstania śląskie Gombrowicz energia sanktuarium Rej protestantyzm Polacy pomoc społeczna uniwersytet cesarstwo metalurgia handel służba informatyka fotografia artystyczna Ameryka twórczość projektowanie miłość artysta 1939 XX wiek tekst Jan projekt Będzin dramat mieszkańcy Chorwacja identyfikacja materiałoznawstwo inżynieria materiałowa apteka konserwacja Nietzsche kronika muzealnictwo Włochy inwestycje farmacja bank komunikowanie Wilno firma wino szkice nazizm język angielski Rybnik kara kryzys granice strategie prawo europejskie XX w. mediacja urbanizacja powstania III Rzesza szczęście antologia XIX wiek okupacja Anglia zachowanie ludzie pożar Hegel Krapkowice powódź osadnictwo konflikt frazeologia modelowanie konsumpcja konkurencyjność flora metodologia mniejszość propaganda Izrael księstwo jedzenie praktyka zabytek Indie esej jubileusz W ikona Odra pracownik socjalny zwierzęta Siewierz fauna gimnazjum Gdańsk przemoc przedszkole public relations organizacja myśli Prusy Słowacja postępowanie dyplomacja hermeneutyka Wittgenstein pogrzeb ryby prawo cywilne 1914 wielokulturowość kompozytor przepisy więziennictwo produkt psychologia rozwojowa Wielka Brytania Chiny Jura ryzyko ochrona środowiska pamiętnik rzecznik język rosyjski system metropolia problematyka król kalendarz narkotyki Niemodlin ROSYJSKI pisarz transformacja klient pacjent chrześcijaństwo kicz katolicyzm Ruda Śląska komiks Polonia dusza Hitler osobowość Księstwo Raciborskie karne monografia symbol plan lęk poradnik Mikołów hobby Fabian Birkowski ikonografia zawód aksjologia Gleiwitz feminizm Conrad humanizm kształcenie wybory psychika woda AZP infrastruktura anglistyka kodeks pradzieje zwyczaje socrealizm terroryzm Romowie kapitał jaskinia politologia kolekcjonerstwo Japonia gotyk topografia kościół katolicki korupcja Kant sacrum historia literatury autonomia papież DNA psychologia osobowości granica migracja biblioteka Bydgoszcz Miłosz Habermas święty Białoszewski genetyka mit biologia wody analiza interpretacje dokumenty leksyka fałszerstwo broń złote semantyka franciszkanie POLONISTYKA Łambinowice Piłsudski epoka brązu wieś etniczność polski postępowanie administracyjne Grodków rasa przesladowania rzeka socjalizacja ołtarz katedra etymologia globalizacja industrializacja endecja Matejko lotnictwo pocztówka podręcznik gmina Italia autyzm Ślązacy medioznawstwo Hiszpania album Jasna Góra grodziska prawa człowieka powstanie śląskie święci Kapuściński mieszkalnictwo akwaforta mowy linoryt patologia Normanowie Słowacki Szczepański frazeologizmy Olkusz Księstwo Cieszyńskie konflikty czasopisma 1945 okultyzm Śląski biogram praca socjalna dziennikarz obraz Ślązaczka architektura drewniana Żywiec instytucje przeszłość odpowiedzialność wysiedlenia Potocki nowy jork rzemiosło erotyka informacja publiczna powstanie arcydzieła kardynał kapituła zbrodnia ewangelicy zabory militaria duszpasterstwo Piastowie chór metafizyka produkcja kodeks postępowania administracy podróż ADHD Lewin Brzeski prawoznawstwo gotowanie Habsburgowie jezuici Namysłów obszar chronionego krajobrazu

Szukaj

Z dziejów polskiej ilustracji panegirycznej pierwszej połowy XVII wieku. Część 2. Problematyka stylistyczno-formalna ...

Z dziejów polskiej ilustracji panegirycznej pierwszej połowy XVII wieku. Część 2. Problematyka stylistyczno-formalna ...

... polskiej panegirycznej ilustracji ksiązkowej - Jadwiga Bednarska

wyd. 2005 r., łącznie 456 stron (296 + część ilustracyjna na papierze kredowym zawierająca 300 ryc. czarno-białych, bibliografia, indeksy ikonograficzno-rzeczowe, aneksy, miękka oprawa format ok. 23 cm x 16 cm

Więcej szczegółów


35,00 zł

1 dostępny

Ostatnie egzemplarze!

30 other products in the same category:

Pamięci  Profesora Jeana Adhemara Dyrektora Gabinetu Rycin Biblioteki Narodowej w Paryżu

poświęcam tę książkę.

 

Przedmiot badań autorki stanowi zespół ilustracji panegirycznych pierwszej połowy XVII wieku.
Ilustracje te dokumentują i pozwala­ją prześledzić ważne wydarzenia z życia polskich monarchów zwią­zane z ich intronizacją, odniesionymi triumfami wojennymi bądź zaślubinami i narodzinami potomków, a także gloryfikują członków wielu rodów magnackich i upamiętniają istotne fakty z życia różnych dostojników duchowieństwa. Najbogatszy zestaw ilustracji zachował się w epitalamiach i drukach okolicznościowych wydanych z okazji intrad królewskich.
Ilustracja panegiryczna stanowiła znakomite narzędzie propagandy i gloryfikacji. Jej głównym celem było uwiecznienie pamięci boha­terów utworów panegirycznych, analogicznie do takich dzieł architektoniczno-rzeźbiarskich, jak fundacje kaplic grobowych i mauzo­leów.
Autorka omówiła między innymi: oddziaływanie grafiki niderlandz­kich manierystów i rytowników „szkoły graficznej Rubensa" oraz nawiązania do zachodnioeuropejskiej emblematyki, ikonologii, „hieroglifiki okresu renesansu", antyku i heraldyki polskich twórców ilu­stracji panegirycznej.


UWAGI WSTĘPNE [fragment] :

W badaniach nad kulturą i sztuką czasów nowożytnych fenomenem epo­ki okazały się obchody uroczystości związanych z różnymi ważnymi wydarzeniami w życiu władców europejskich, takich jak: intronizacja lub zaślubiny, pogrzeby osób panujących, narodziny ich potomków. Wyjątkowe miejsce zaj­mowały uroczyste wjazdy - entrady - monarchów do miast usytuowanych w granicach ich państwa bądź do krajów sąsiadujących, stanowiąc rodzaj „apa­ratu pomocniczego" w sprawach rządzenia i znakomite narzędzie propagan­dy. Obchody te, wprzęgnięte w służbę polityki, stały się z czasem nieodzowną koniecznością, dowodząc umiejętnie sprawowanej władzy.

Dawni historycy kultury określali owe obchody jako element zupełnie marginalny, może na­wet kuriozalny.
Dzięki badaniom takich uczonych, jak: A. Chastel, J. Jacquot, F.A. Yates czy F. Bardon i wielu innych, obecnie uznaje się je jako problem centralny w tej epoce.

Przy wznoszeniu dekoracji okazjonalnych, stanowiących niezbędną oprawę różnych uroczystości, było zatrudnianych wielu, często wybitnych artystów. Znana jest badaczom sztuki działalność Leonarda da Vinci (1452-1519), obej­mująca projektowanie różnych dekoracji dworskich (m.in. był on autorem szki­ców do kostiumów i projektantem dekoracji scenograficznych).
Pośród rozlicznych przykładów z obszaru różnych krajów Europy można przypomnieć entradę cesarza Karola V do Antwerpii w 1521 r., kiedy to przy realizacji bram i rydwanów triumfalnych zatrudniono ponad pięciuset malarzy.
Projektodaw­cą kilku dekoracji okazjonalnych - w tym także bram triumfalnych - był Peter Paul Rubens (1577-1640).
Można wymienić słynny „Łuk Fernandini", wznie­siony w 1635 r. z okazji wjazdu infanta Ferdynanda do Antwerpii.

Wyjątkowe znaczenie w Europie w latach 1574-1590 miał dwór Rudol­fa II w Pradze, gdzie gromadzili się wybitni artyści i uczeni.
Organizacją rożnych uroczystości - intermediów i maskarad - kierował nadworny artysta cesarza G. Arcimboldo (1527-1593), który projektował szkice wozów triumfalnych, kostiumów. Była to sztuka charakterystyczna dla tak zwanego supermanieryzmu, gdzie prym wiodły zawiłe alegorie i różne wyobrażenia groteskowe, a nade wszystko wszędzie królowała mitologia...


SPIS TREŚCI :

Uwagi wstępne   

Rozdział I: Oddziaływanie grafiki niderlandzkich manierystów i rytowników „szkoły graficznej Rubensa"

Nawiązanie autora miedziorytu w druku H.K. Połubińskiego do sztychów czołowego manierysty H. Goltziusa i rycin przedstawicieli jego szkoły. Frontyspis w druku H. Piaseckiego inspirowany przez jego twórcę ryciną C. de Passe jun.
Ilustracje w panegiryku M. Kiszki powstałe z inspiracji miedziorytami J. Sadelera i J. Wierixa. Imprezy Ae. Sadelera obiektem inspiracji J. Sabałowicza, autora ilustracji w panegiryku Sphinx Samsonica... Analiza anonimowej ryciny w druku Uranoscopia..., nawiązu­jącej do miedziorytów H. Wierna i C. de Passe jun. Wpływ manieryzmu na twórczość T. Makowskiego. Charakterystyka ilustracji zdobiących panegiryk W. Montelupiego: karty tytułowej (wykazującej analogie z cyklem rycin manierysty H. Wierixa) oraz dwóch miedziorytów emblematycznych (będących swobodnymi transpozycjami em­blematów O. van Vaeniusa). Nawiązanie przez autora karty tytułowej w epitalamium Bellaria Academica... C. Götkego oraz anonimowego sztycharza frontyspisu w druku Sacro Civilis Politia... do frontyspisów rytowanych według kompozycji P.P. Rubensa. Analiza innych ilustracji powstałych z inspiracji rycinami grafików „szkoły graficznej Rubensa" (m.in. S.A. Bolswerta). Ilustracje sygnowane przez grafików niderlandz­kich (frontyspis C. van Dalen w druku J. Sobieskiego i karta tytułowa sygnowana nazwiskiem inwentora C. de Passe w utworze D. Uffana Archelia... Analiza karty tytu­łowej w epicedium Trophoeum Gloriae...). Krótkie wnioski.

Rozdział II: Rytownicy - autorzy ilustracji panegirycznych

Przykłady ilustracji zaliczanych do dzieł importu w drukach panegirycznych: Archelia..., Sacro Civilis Politia..., Uranoscopia..., Leopardus [...] D. Henrici Firley... Omó­wienie miedziorytu w druku H.K. Połubińskiego.
Analiza ilustracji w drukach oficyn gdańskich (prace autorstwa C. van Dalena w dziele J. Sobieskiego i M. Opitza) oraz rycina nieznanego z nazwiska sztycharza w panegiryku I.I. Cramerusa. Charaktery­styka kart tytułowych autorstwa J. Hermana i H. Jammera w panegiryku E. Wassenberga: Gestorum... Vladislai IV... z 1641 i 1643.
Ryciny F. Jansza w druku A.J. Martiniego i w dwóch epitalamiach. Charakterystyka twórczości najwybitniej­szych rytowników rodzimych: J. Sabałowicza i T. Makowskiego. C. Götke i jego dzia­łalność na terenie Wilna w I połowie XVII w. Rytownicy śląscy: D. Tscherning i C. Pfister. Przykłady ilustracji różnych sztycharzy - prymitywizacja formy.

Rozdział III: Nawiązania do zachodnioeuropejskiej emblematyki, ikonologii oraz "hieroglifiki okresu renesansu"

Przykłady ilustracji panegirycznych nawiązujących do dzieła A. Alciatusa. Podkreślenie odrębności rycin z wyobrażeniami w typie "hieroglifów okresu renesansu" z uwagi na ich wyraźne nawiązania do emblematyki. Sięganie po wzory do imprez C. Paradina i G. Simeoniego, H. Ruscellego, J. Typotiusa i emblematów z dzieła J. Camerariusa.
Nawiązania do sygnetów drukarskich. Ryciny z emblematami opatrzonymi lemmatem "Et sago et toga" lub "Arte et Marte". Ilustracja, w której sięgnięto po wzory do zbioru emblematów H. Juniusa.
Analiza rycin ozdobionych dewizą "Plus ultra". Charakterystyka ilustracji nawiązujących do imprez z dzieła P. Giovio i G. Simeoniego oraz emblematów G. Rollenhagiusa. Analiza najbogatszego zespołu emblematów w ilustracjach epitalamium Sphinx Samsonica (liczne przykłady zapożyczeń z kompendium imprez J. Typotiusa, sięganie po wzory do emblematów J. Camerariusa, sygnetu drukarza F. Morela, ilustracji drze­worytowej z dzieła Gniazdo cnoty... B. Paprockiego i innych dzieł). Charakterystyka różnych figur alegorycznych rytowanych przez J. Sabałowicza, sięgającego po wzory do dzieła J. Typotiusa. Ryciny inspirowane emblematami z dzieła O. Vaeniusa oraz frontyspisami rytowanymi przez grafików „szkoły graficznej Rubensa". Analiza wyobrażeń alegorycznych na przykładzie ilustracji C. Pfistera. Przykłady personifikacji i różnych figur mitologicznych ze zwielokrotnioną ilością atrybutów.
Ryciny z wy­obrażeniami alegorycznymi świadczącymi o inspiracji sztycharzy ilustracjami z dzieła Hieroglyphica... G.P. Valeriano.

Rozdział IV: Rekonstrukcje architektury antycznej jako tematy inspirujące rytowników ilustracji panegirycznych

Nowożytne rekonstrukcje pomników antycznego Rzymu („Mauzoleum Hadriana". „Hortus Ovidii", „Naumachia Domitiani" - zdobiące album G. Lauro: Antiquae urbis splendor...), stanowiące obiekty inspirujące dla sztycharza C. Götkego, autora frontyspisów w drukach panegirycznych: K. J. Wojsznarowicza: Parentalis splendor..., L. Pogirskiego: Imago una ex omnibus... i J. Ślęskiego: Decora Lilieti... Szczegółowa analiza tych rekonstrukcji. Miedzioryty P. Galle z serii „Cudów świata" (np. fanta­styczne rekonstrukcje antycznej latarni morskiej na Pharos) oraz innych serii (m.in. fantastyczne widoki „Murów Babilonu" oraz legendarnej „Wieży Babel") źródłem inspiracji drzeworytnika, twórcy emblematów zdobiących panegiryk Pharus Sarmatica... autorstwa B. Paprockiego.
Przykłady rycin nawiązujących wyraźnie do antycz­nej koncepcji łuku triumfalnego, obelisku i wolno stojącej kolumny.
Odosobniony przykład ilustracji świadczącej o inspirowaniu się przez jej twórcę nowożytnym dzie­łem sztuki. Krótkie wnioski.

Rozdział V: Problem wierności realiom antyku w badaniach nad polska ilustracją panegiryczną pierwszej połowy XVII wieku

Uwagi dotyczące adaptacji stylu "all'antica" w nowożytnej zachodnioeuropejskiej sztuce. Sięganie twórców programów ideowych rycin panegirycznych do mitologii i literatury świata antycznego. Wpływ ideologii sarmatyzmu oraz zagadnienie alegoryzacji tematów mitologicznych. Analiza różnych realiów, motywów i akcesoriów tematycznie nawiązujących do antyku (w zakresie kultu pogańskiego, obrzędowości, obyczajowości, kostiumologii, uzbrojenia - motywy togi, "signum triciput", antykizującej zbroi, "pteriges", "caligae", hełmy, różne rodzaje wieńców, "tromba romana" i inne przykłady).
Inspirowanie się wizerunkami na monetach antycznych za pośrednictwem emblematyki i dzieł zzakresu ikonologii oraz "hieroglifiki okresu renesansu" (np. kaduceusz z parą rogów obfitości, pentagram, trofeum i inne wyobrażenia).
Przykłady różnych wyobrażeń mitologicznych (np. Fortuny, Virtus, Aeternitas, Securitas, Libertas). Analiza najbogatszego zestawu przykładów postaci mitologicznych w epitalamium Sphinx Samsonica... (np. Pietas, Liberalitas, Ama­zonka Pentesileja, Kybele-Virgo Caelestis, Apollon i inne). Analiza różnych postaci mitologicznych na przykładzie innych rycin panegirycznych (np. Muzy, Merkury, Atlas, Herkules, Mars i Minerwa). Krótka charakterystyka problemu chrystianizacji mitologii pogańskiej na przykładzie ilustracji panegirycznych (np. wyobrażenia Chronosa zestawionego z figurami aniołów, analiza enigmatycznego wyobrażenia pt.: „Eros Anteros sive Cherubini"), ilustracje z postaciami mitologicznymi zestawiony­mi z wyobrażeniami znanymi z Pisma Świętego, np. Psalmów, i innych źródeł).

Rozdział VI: Problem aktualizowania tematów i różnych realiów nawiązujących do antyku oraz prymat heraldyki w polskiej ilustracji panegirycznej pierwszej połowy XVII wieku

Przykłady miniatur i rycin, w których aktualizowano tematy zaczerpnięte z antycz­nej mitologii. Problem aktualizowania różnych tematów nawiązujących do antyku na przykładzie rycin panegirycznych. Ilustracje, w których kreowano polskich wład­ców na bogów mitologicznych (np. w drukach J.W. Judyckiego i M. Kiszki). Analiza akcesoriów kostiumologicznych w drzeworytowych ilustracjach przedstawiających Muzy (w panegiryku M. Buczkowskiego i S. Chłapowskiego). Charakterystyka przy­kładów aktualizowania treści nawiązujących do antyku w ilustracjach epitalamium Sphinx Samsonica... oraz w drukach A. Wysockiego i P. Mieszkowskiego. Krótka charakterystyka portretu sarmackiego oraz ilustracji prezentujących grupowe por­trety (np. w panegirykach H. Piaseckiego, M. Kiszki i w druku S. Okolskiego). Prze­gląd rycin C. Götkego, J. Sabałowicza, D. Tscherninga i T. Makowskiego. Wyodrębnienie najoryginalniejszych ilustracji o treści heraldycznej w drukach wy­danych na cześć króla, jego rodziny oraz przedstawicieli magnaterii i duchowień­stwa. Rola panegirystów związanych z zakonem Jezuitów i innych zgromadzeń, autorów programów ikonograficznych rycin w drukowanych panegirykach.

Wnioski końcowe

Posłowie: Analiza porównawcza polskiej ilustracji panegirycznej pierwszej połowy XVII wieku z zachodnioeuropejską i dekoracją okazjonalną

Przykłady w zachodnioeuropejskiej emblematyce nawiązujące do heraldyki. Heral­dyka i wyobrażenia słowno-obrazowe (dewizy) w dekoracjach zamków - siedzib królów francuskich. Krótka charakterystyka francuskiej ilustracji panegirycznej II połowy XVI i I połowy XVII wieku. Przykłady dekoracji okazjonalnej realizowa­nej w związku z uroczystymi wjazdami (entree) Henryka IV i Ludwika XIII do różnych miast. Ryciny upamiętniające te dekoracje, potwierdzające prymat przed­stawień mitologicznych, heraldycznych i słowno-obrazowych. Zwrócenie uwagi na pewne analogie tematyczne i kompozycyjne między analizowanymi ilustracjami fran­cuskimi i rycinami zdobiącymi polskie panegiryki. Przykłady gloryfikacji Karola V oraz ryciny uwieczniające jego liczne entrady. Kompozycje graficzne upamiętniają­ce uroczystości egzekwialne Karola V („pompa funebris"), w których dominującą rolę odgrywają treści heraldyczne i dewizy (zwłaszcza dewiza „Plus ultra"). Przykła­dy frontyspisów rytowanych według inwencji P.P. Rubensa z dominującymi treściami alegorycznymi, mitologicznymi i heraldycznymi.

Bibliografia   
Źródła drukowane. Opracowania

Aneksy

Aneks 1: Wykaz 48 ilustrowanych panegiryków (na podstawie spisu zamieszczonego w części 1. dysertacji: Z dziejów polskiej ilustracji panegirycznej pierwszej połowy XVII wieku. Motywy i tematy antyczne w polskiej panegirycznej ilustracji książkowej. Studium z zakresu ikonografii sztuki nowożytnej)

Aneks 2: Dodatkowy wykaz 32. panegiryków

Aneks 3: Wykaz ilustracji Conrada Götkego

Aneks 4: Analiza stylistyczno-formalna frontyspisu dzieła: Reformationes Generales ad Clerum..., wydanego w Krakowie w drukarni A. Piotrkowczyka w 1621 roku

Aneks 5: Informacje dotyczące kompendium imprez Jacoba Typotiusa: Symbola Divina et Humana Pontificum, Imperatorum, Regum... T. 1-3. Praga 1601-1603 oraz Frankfurt u Schönvetterusa 1642

Indeksy ikonograficzno-rzeczowe

Spis ilustracji

Resume
Summary
Zusammenfassung

Album ilustracji