Tagi

Śląsk historia Górny Śląsk prawo sztuka religia architektura kościół kultura Opole Polska zabytki polityka socjologia psychologia malarstwo Katowice muzeum policja pedagogika fotografia dzieje zarządzanie archeologia administracja ekonomia kobieta szkoła literatura średniowiecze język Niemcy miasto Żydzi wojna prasa budownictwo Wrocław media społeczeństwo edukacja Gliwice starożytność Racibórz językoznawstwo katalog wojsko Bytom etnologia marketing filozofia dziennikarstwo dzieci wykopaliska film parafia dziecko XIX w. etnografia geografia Rzym przyroda Europa kolekcja rodzina grafika wychowanie Cieszyn słownik ekologia Kraków Rosja komunikacja śmierć nauczyciel ksiądz rozwój Czechy wystawa technika Śląsk Cieszyński antyk semen medycyna Częstochowa przemysł biografia nauka muzyka Łódź terapia urbanistyka Ukraina kresy liturgia ochrona sąd reklama tradycja Grecja górnictwo klasztor BEZPIECZEŃSTWO człowiek biblia plebiscyt II RP badania teatr choroba Zaolzie poezja ustrój literaturoznawstwo teoria szkolnictwo młodzież internet pocztówki Judaica kult antropologia rzeźba proza krajobraz życie proces folklor skarby biznes wspomnienia PRL synagoga Nysa kopalnia Poznań zakon region kino turystyka etyka emigracja planowanie niepełnosprawność państwo radio Śląsk Opolski Bizancjum Bóg przestrzeń Unia Europejska miasta zdrowie władza transport przestępstwo teologia usługi Warszawa dziedzictwo II wojna światowa telewizja kulturoznawstwo oświata dwór Sosnowiec kościoły cystersi wizerunek biskup przedsiębiorstwo nauczanie rysunek pamięć samorząd terytorialny praca szlachta samorząd Bielsko-Biała las Rudy przestępczość pałac historia kultury rozwój przestrzenny matematyka obóz Opolszczyzna kultura łużycka gwara informacja logistyka sport fizyka naród więzienie ciało lwów dydaktyka gospodarka gender uczeń Konstytucja finanse prawosławie tożsamość plastyka UE Litwa dyskurs demografia katastrofa słowianie Zagłębie Dąbrowskie XIX wiek duchowieństwo środowisko Góra Św. Anny powstania śląskie wiara Białoruś archiwalia resocjalizacja opieka język niemiecki granica Księstwo Opolskie logika demokracja język polski Kaszuby podróże technologia legenda prawo karne filologia historia sztuki książka reportaż powieść islam Monachium stara fotografia Świdnica cenzura hagiografia pielgrzymka sztuka nieprofesjonalna mechanika Pszczyna farmacja ekonomika Zabrze Chorzów rewitalizacja energetyka cesarz protestantyzm energia sanktuarium pomoc społeczna cesarstwo łacina inzynieria kolej modernizm Odra Ameryka Żyd polszczyzna stres fotografia artystyczna twórczość historiografia miłość diecezja artysta kartografia Galicja dom okupacja Jan Cesarstwo Rzymskie tekst atlas mapa Gombrowicz Będzin Rej hutnictwo Polacy uniwersytet Prezydent geologia handel wolność zwierzęta neolit metalurgia informatyka procesy gazeta służba XX wiek zamek projektowanie slawistyka integracja projekt regionalizm 1939 Wielkopolska Francja Strzelce Opolskie powstania rynek barok narodowość księga USA sentencje sanacja Dominikanie Pomorze kulinaria kryminalistyka studia miejskie reprint Rybnik propaganda Izrael język angielski księstwo metodologia granice praktyka prawo europejskie XX w. ikona wywiad kara pracownik socjalny mediacja esej rzeka urbanizacja kryzys Anglia Siewierz ludzie gimnazjum Hegel Krapkowice organizacja III Rzesza osadnictwo myśli terroryzm konsumpcja flora pożar konserwacja mieszkańcy identyfikacja mniejszość Indie muzealnictwo modelowanie jedzenie zabytek inwestycje komunikowanie konkurencyjność broń jubileusz nazizm fauna Gdańsk W przemoc przedszkole Prusy strategie Słowacja dramat apteka public relations Chorwacja kronika szczęście antologia Nietzsche zachowanie Włochy Wilno bank materiałoznawstwo inżynieria materiałowa konflikt powódź firma wino szkice frazeologia leczenie mit język rosyjski ryzyko osobowość symbol wody analiza leksyka monografia semantyka POLONISTYKA lęk książę ROSYJSKI epoka brązu aksjologia Piłsudski Fabian Birkowski postępowanie administracyjne feminizm Conrad humanizm pies przesladowania katedra globalizacja plan infrastruktura socrealizm Romowie Matejko leki podręcznik Japonia gmina sacrum autyzm Ślązacy kościół katolicki korupcja Kant grodziska Jasna Góra kodeks medioznawstwo Białoszewski prawa człowieka Miłosz Habermas święty genetyka kapitał dyplomacja hermeneutyka pogrzeb biologia interpretacje dokumenty topografia fałszerstwo franciszkanie DNA wielokulturowość kompozytor migracja przepisy Łambinowice żegluga Bydgoszcz psychologia rozwojowa Grodków rasa ochrona środowiska wieś etniczność polski rzecznik etymologia system ołtarz industrializacja złote Ruda Śląska transformacja lotnictwo klient Księstwo Raciborskie pocztówka komiks Hitler Polonia dusza socjalizacja karne osady Mikołów poradnik Hiszpania hobby powstanie śląskie 1921 ikonografia święci zawód endecja kształcenie wybory Italia Gleiwitz postępowanie Wittgenstein psychika ryby prawo cywilne 1914 woda anglistyka pradzieje AZP album Wielka Brytania Chiny więziennictwo produkt zwyczaje gotyk jaskinia politologia kolekcjonerstwo pamiętnik kalendarz historia literatury metropolia problematyka król pisarz narkotyki Niemodlin autonomia papież psychologia osobowości pacjent chrześcijaństwo kicz katolicyzm Jura biblioteka dowód 1919 Tatarzy ewangelicy koncepcje kobiety Olesno mitologia ruch produkcja konwencja Beuthen kadra krytyka literacka obrzędy literatura polska hitleryzm Londyn militaria Mysłowice wznowienie postępowania buddyzm architekt Huculszczyzna planowanie przestrzenne gotowanie tkanina pragmatyzm Twardowski amerykanistyka Bończyk kreatywność Serbia farmakopea Derrida tvn antroponimia aktywność podstawy jakość księga pamiątkowa cierpienie unia zwłoki wykroczenia ewolucja gleba etnosztuka

Szukaj

Układ lokalizacyjny miast typu system — sieci na obszarze Polski — Robert Krzysztofik

Układ lokalizacyjny miast typu system — sieci na obszarze Polski — Robert Krzysztofik

Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego — Katowice 2009
Stron 136, ryc., tab., przypisy, aneks, miękka oprawa foliowana, format ok. 24 cm x 17 cm

Niski nakład !

Więcej szczegółów


18,00 zł

1 dostępny

Ostatnie egzemplarze!

30 other products in the same category:

Z notatki wydawniczej :

W pracy nie przestrzega się wszystkich rygorów studium geograficznego, zwłaszcza jeśli chodzi o aspekt metodologiczny. Dla badanego okresu brak pełnej bazy danych źródłowych (tzw. pierwotnych), w wielu kwestiach zatem możliwe jest jedynie odtworzenie rzeczywistości.
Autor niniejszego opracowania jest geografem historycznym wywodzącym się ze środowiska geograficznego, prezentuje więc ujęcie teoretyczno-empiryczne analizowanego zagadnienia.
Omawiany model stosunkowo rzadko pojawia się w krajowych publikacjach historycznych, a jeszcze mniej znany jest w środowisku geograficznym. Rolą autora w tym względzie było przybliżenie zastosowanej koncepcji i próba jej oceny. Chodziło bowiem o to, by problemy badawcze, a także pewne nieścisłości terminologiczne nie utrudniły próby przybliżenia i zastosowania jednej z bardziej interesujących koncepcji wyjaśniania procesów urbanizacji – modelu układu lokalizacyjnego miast typu system – sieci P. Hohenberga i L.H. Lees.

O AUTORZE :

Robert Krzysztofik, dr, adiunkt w Katedrze Geografii Ekonomicznej Uniwersytetu Śląskiego (Zakład Gospodarki Przestrzennej). Zainteresowania naukowe koncentrują się na zagadnieniach dotyczących: genezy, rozwoju i funkcjonowania miast oraz systemów miast.
Problematykę tą rozwiązuje z punktu widzenia: geografii miast, geografii ekonomicznej, geografii historycznej i gospodarki przestrzennej. Autor lub współautor 10 książek monograficznych, 1 przewodnika do ćwiczeń, redaktor 1 książki oraz autor lub współautor kilkudziesięciu artykułów naukowych poświęconych problematyce miejskiej, w tym także w języku angielskim.
W latach 2009–2012 był w Uniwersytecie Śląskim kierownikiem międzynarodowego Projektu SHRINK SMART, poświęconemu procesowi kurczenia się miast.

WPROWADZENIE [obszerne fragmenty]

Rozwój współczesnych systemów osadniczych w Europie i w Polsce przechodzi największe w swej historii zmiany. Dynamika procesów urbanizacyjnych, globalizacja gospodarki, postęp społeczny sprawiają, że miasta, a w zasadzie ich sieci, stają się głównymi arenami przeobrażeń kontynentu europejskiego.
Specyfika zmian życia społeczno-ekonomicznego zarówno w Europie, jak i na świecie coraz częściej jest sprowadzana do zjawiska usieciowienia (por. m.in.: Batten, 1995; Stryjakiewicz, 2001; Global Networks..., 2002; Taylor, 2003). Pod tym pojęciem rozumie się zwykle zdefiniowane zbiory miast cechujące się widoczną samoorganizacją opartą na współpracy ekonomiczno-społecznej oraz wynikających z niej konkretnych układach powiązań. Specyfiką układów miast sieciowych jest ich transgraniczny, a najczęściej transkontynentalny charakter. Postęp społeczno-ekonomiczny ostatnich dwóch stuleci sprawił, że mówiąc o współczesnym układzie osadniczym (tu: miejskim), traktuje się go de facto jako swoisty układ sieci — układ o różnym stopniu powiązania, skomplikowanych systemach połączeń; cechujący się bardzo wyraźnym nakładaniem się na siebie.
Rzeczywistość gospodarczo-polityczna przełomu tysiącleci w Europie i w większości krajów świata nie pozwala wręcz na izolację przestrzenną pojedynczego miasta. Miasta funkcjonują w sieciach, których granice są wyznaczane wielkością ośrodków znajdujących się w układzie, specyfiką bazy ekonomicznej, specyfiką kulturową czy podobieństwem lub bliskością geograficzną.
Usieciowienie miast — również w wymiarze transgranicznym — nie jest jednak zjawiskiem nowym.
Na kwestie te zwracano uwagę w badaniach nad dziejami miast od wielu lat. Dotyczy to zarówno badań historyczno-osadniczych (m.in. Hohenberg, Lees, 1985; Greif, 2006), jak i geograficzno-osadniczych (m.in. Komorowski, 2005). Wielość ujęć w obu dziedzinach można sprowadzić do wspólnego wniosku: usieciowienie miast jest zjawiskiem trwałym i stale towarzyszącym rozwojowi kultur miejskich.
Zauważalne różnice odnoszą się jedynie do skali zjawiska oraz zmieniających się podstaw współpracy.

W naukach historycznych szczególnie podkreśla się rolę sieci miejskich jako płaszczyzn rozwojowych poszczególnych okresów historycznych. Ich trwałość, chociaż poddawana różnym korektom, stanowi w tym ujęciu tło współczesnych układów osadniczych, zwłaszcza tych, które mają dziś największe znaczenie.

W naukach geograficznych sieci miast najchętniej są badane w tych przypad­kach, w których układ taki wyraźnie wyodrębnia się ogromem skali lub charakte­rystycznym elementem geograficznym. Na tej fali powstało m.in. pojęcie miast globalnych czy miast sieciowych.
Niestety, nieczęsto podkreśla się w nich, że zja­wiska te można obserwować także w ujęciu retrospektywnym.
Miasto światowe według koncepcji S. Sassen (2001) w zasadzie jest tożsame tzw. miastu — światu, którego specyfikę dla okresu feudalnego już wcześniej obrazowo naszkicował F. Braudel (1992 a, 1992 b).

Najczytelniejszą próbą pogodzenia stanowisk geografów i historyków co do usieciowienia miast była niewątpliwie praca L.H. Lees i P. Hohenberga (1985, 1995) o umiastowieniu Europy.
Zagadnienie sieciowości autorzy pracy wkomponowali w opis procesu urbanizacji, potraktowanego w kategoriach cią­głości — od okresu feudalnego aż po XX wiek. Istotność tej próby z punktu wi­dzenia wyjaśnień specyfiki rozwoju sieci miast polega zwłaszcza na zestawieniu dwóch różnych koncepcji: teorii ośrodków centralnych i modelu system — sieci (networksystem).
W przywoływanej wcześniej pracy szczególne znaczenie miało wprowadzenie modelu wyjaśniającego rozwój miast sieciowych w przeszłości. Jakkolwiek wyjaśnienie tej kwestii odnajdujemy także w innych, zwłaszcza póź­niejszych pracach o historycznym usieciowieniu miast (Spufford, 2003; Taylor, 2004), to dopiero w tej książce eksplikację oparto na w miarę rozbudowa­nym modelu.

Model typu system — sieci został przedstawiony szczegółowo w pierwszej części niniejszego opracowania jako tło dla próby omówienia specyfiki rozwoju sieci miast na części obszaru współczesnej Polski w okresie wczesnonowożytnym. Celem nadrzędnym wykorzystania tego modelu zaś była próba odpowiedzi na pytanie — o ile model przedstawiony przez P. Hohenberga i L.H. Lees potwierdza się dla ziem polskich?
Opracowanie to z uwagi na geograficzno-histo­ryczny charakter w wielu kwestiach odbiega od „klasycznych" ujęć sieci miej­skich prezentowanych w naukach historycznych — tak w literaturze zagranicznej [...]
jak i krajowej [...]

Opracowanie niniejsze nie zachowuje wszystkich rygorów studium geograficznego, zwłaszcza w kwestii ścisłego trzymania się aspektów metodologicznych. W przeciwieństwie do badań nad współczesną przestrzenią obszaru Polski brak bowiem dla badanego okresu pełnej bazy danych źródłowych (tzw. pierwotnych).
Uniemożliwia to używanie stwierdzeń kategorycznych. W wielu kwestiach zatem możliwe jest jedynie odtworzenie rzeczywistości. Wpływa to z kolei na wiary­godność otrzymanych wyników, która w porównaniu z opracowaniami odnoszącymi się do współczesności czy nawet okresu industrialnego jest niższa.

W pracy starano się zachować poprawność metodologiczną i terminologiczną opracowaną w sferze badań geografii miast oraz geografii historycznej (por. m.in.: Buczek, 1958; Carter, 1987; Dobrowolska, 1953; Dylik, 1971; Dziewoński, 1967; Jerczyński, 1977; Hładyłowicz, 1932; Krzysztofik, 2003, Lalik, 1975; Janiszewski, 1991; Jelonek, 1963; Kiełczewska-Zaleska, 1977; Koter,1994; Kulesza, 2001; Liszewski, Maik, 2000; Maik, 1992; Rutkowska-Płachcińska, 1966). Jest to problem o tyle istotny, że pozwala ominąć wiele nieporozumień w definiowaniu lub uogólnianiu tych samych zjawisk i procesów, rozważanych jednak z odmiennych punktów widzenia. Przykład zastosowania m.in. koncepcji ośrodków centralnych prezentowany w dalszej części pracy jest tu dość wymowny.

Drugą niezwykle ważną kwestią było nawiązanie do niektórych prac historycznych (m.in.: Bieniarzówna, 1963; Grochulska, 1973; Kiryk, 1991; Korgul, 1991; Małecki, 1968; Mączak, 1968; Ochmański, 1958; Opas, 1970, 1971; Szczygieł, 2002; Wiesiołowski, 1985; Wyrobisz, 1967, 1974, 1976 a, 1976 b, 1987; Zajączkowski, 1966), w których zwrócono uwagę na różne aspekty gospodarcze i gospodarczo-społeczne związane z wczesno-nowożytnymi uwarunkowaniami funkcjonowania miast i ich bazy ekonomicznej.
Wiele zagadnień obejmujących tę problematykę podjęto także w licznych monografiach miast i regionów.
Najważniejsze z nich zestawiono w Bibliografii.

Praca o koncepcji rozwoju miast w ramach układu lokalizacyjnego typu system — sieci była trudna w realizacji z kilku powodów.
Po pierwsze, jest to praca pisana przez geografa historycznego wywodzącego się ze środowiska geograficznego.
Stosowanie różnych warsztatów badawczych geografów historycznych wywodzących się z obu środowisk niesie ze sobą pewne konsekwencje, które przejawiają się przede wszystkim w sposobie spojrzenia na podobne zagadnienie. W niniejszej publikacji jest to więc raczej ujęcie teoretyczno-empiryczne.
Po drugie, jest to model stosunkowo rzadko pojawiający się w krajowych publikacjach historycznych.
Jeszcze mniej znany jest w środowisku geograficznym i to pomimo faktu, że został zaprezentowany jako alternatywa koncepcji ośrodków centralnych — jednej z kilku najważniejszych i bardzo często wykorzystywanej w geografii osadnictwa. Rolą autora było więc przybliżenie koncepcji — i próba jej oceny.
W tej drugiej kwestii nawiązano także do istniejących recenzji.

Kolejny problem stanowiło oparcie się z jednej strony na wtórnym materiale źródłowym, z drugiej zaś — pojawiające się braki źródłowe. Jak już wcześniej zasygnalizowano, w wielu przypadkach rzeczywistość musiała być odtworzona na podstawie takich elementów, jak: podobieństwo funkcjonalne, geograficzno-lokalizacyjne, działające siły i mechanizmy miastotwórcze, dostępne dane cząst­kowe i inne.

W pracy starano się jednak, by ogół istniejących utrudnień badawczych, a także pewne nieścisłości terminologiczne nie stanęły na drodze próbie przybli­żenia i wykorzystania jednej z bardziej interesujących koncepcji wyjaśniania pro­cesów urbanizacji — modelu układu lokalizacyjnego miast typu system — sieci P. Hohenberga i L.H. Lees. Wspomnieć w tym miejscu należy, że dysku­syjne jest nawet polskie tłumaczenie określenia network system jako tytułowy sys­tem — sieci. Proponowane tłumaczenie tego terminu w odniesieniu do geogra­ficznych definicji sieci miejskiej i systemu miejskiego może budzić wiele wątpli­wości.
Zdecydowano się go użyć z co najmniej dwóch powodów. Po pierwsze, dyskusyjne są także inne określenia: system — sieć, system sieciowy, system po­wiązań czy sieć systemów. Drugą kwestią jest nawiązanie do pionierskiego arty­kułu A. Wyrobisza (1989), w którym autor zasygnalizował podstawowe za­łożenia rozważanej koncepcji oraz postulował potrzebę dalszych jej badań i wy­korzystania.

Niniejsza książka jest próbą wyjścia naprzeciw tym postulatom. W zasadzie jest to pierwsze, empiryczne ujęcie omawianego modelu w odniesieniu do ziem polskich. Ideą książki było w tym kontekście wskazać zależności rozwoju wczesnonowożytnej sieci miejskiej w dorzeczu Wisły z różnorodnymi uwarunkowa­niami: geograficznymi (m.in. położenie i lokalizacja dróg wodnych, miast czy państw), ekonomicznymi (m.in. problem pańszczyzny, popytu i podaży produkcji rolniczej), społecznymi (m.in. rola szlachty i magnaterii, urbanizacja wsi), czy prawno-własnościowymi.

Wszystkie te problemy doczekały się wielu znaczących opracowań. Uwaga ta dotyczy szczególnie różnych, szczególnie ekonomicznych, aspektów tzw. handlu wiślanego. Celem była zatem próba znalezienia zależności między działającymi procesami i zjawiskami gospodarczymi oraz społecznymi a modelem formowania się ówczesnej sieci miejskiej. Zestawienie obu problemów wykazało znaczące korelacje i sprzężenia, szczególnie jeśli chodzi o kwestię — charakterystycznego dla tego okresu — układu lokalizacyjnego miast.

Podjętego tematu nie wyczerpano, ale wskazana jest niewątpliwie dalsza kry­tyka modelu i jego rozwinięcia zarówno teoretyczna, jak i empiryczna. Rozwinię­cie tych kwestii byłoby niezmiernie istotne z punktu widzenia pogłębienia wiedzy na temat sieciowych modeli urbanizacji, tym bardziej że w wielu punktach mają one swe analogie do uwarunkowań współczesnych.


TREŚĆ :

Wprowadzenie

Teoria i jej odniesienia w literaturze

System — sieci a teoria miejsc centralnych
Kwestia przedpola i zaplecza
Dynamika układów
Odniesienia i nawiązania do koncepcji

Układ lokalizacyjny miast typu system — sieci na ziemiach polskich w okresie wczesnonowożytnym

Ramy czasoprzestrzenne
Przed powstaniem układu. Okres inicjacji układu
Polifunkcyjne tło i mechanizmy społeczno-ekonomiczne układu
— Kwestia pańszczyzny
— Szlachta i magnateria a relacje miasto — wieś
— Kwestia urbanizacji wsi
— Kwestia własności ziemskiej i jej zróżnicowań
— Kwestia transportu
— Popyt i podaż a rdzenie i peryferia
— Kwestia polityki miejskiej i zróżnicowań kulturowych
 
Typologia miast układu lokalizacyjnego

Typologia funkcjonalna układu lokalizacyjnego miast typu system — sieci na ziemiach Polski
— Miasta — ośrodki rejonu produkcji rolnej (leśnej)
—— Siemiatycze
—— Narew
—— Ostrołęka
— Miasta — porty rzeczne zaplecza produkcji rolniczej oraz strefy przedpola
—— Sieniawa
—— Warszawa
— Ośrodki nieportowe o funkcjach pomocniczych transportu
—— Oleszyce
—— Skierniewice
—— Stanisławów
— Miasta — porty morsko-śródlądowe, dominujące ośrodki regionalne przedpola
—— Gdańsk
Typologia przestrzenno-rozwojowa układu lokalizacyjnego miast typu system — sieci na ziemiach Polski
— Strefa przedpola (foreland)
— Strefa zaplecza (hinterland)
— Zespół typologiczny — C [...] i NC [...]
— Zespół typologiczny — N [...]
— Zespół typologiczny — WF

Zakończenie

Aneks [Lokacje miejskie na obszarze strefy hinterlandu w latach 1450—1800
w układzie tabeli i kolumn]

Bibliografia

Summary
Zusammenfassung